іҐазета
Інтернет новинка Пудкарпатськых Русинув

Демонолōґія

23. новембра 2019 |

Русинська демонолōґія у народных вірованях

Из глыбины вікув дуйшли до нас из ряндяшныма обрывками язычницькых віровань елементы карпаторусинськоі демонологиі. Дуйшли и жывуть. Они образовуть такый-собі готичный шор народных віровань, котрый уже твердо сформіровав ся у окремішный рокаш и и моцно усів ся у нашому фольклорі оповідками про вшылякых дводушникув: ночникув, вовкунув, упирьов, чорнокнижникув, босоркань; про гадув, злі очи, мертву любов и кроваво-прокляті гроші.

Сесі памнянуті образы издавна жывуть у народнуй творчости идавно они вже обросли русинськым менталітетом, вбрали ся в русинськоє цуря, хоснувуть нашу бесіду. Через се и потрафили демонологічні персонажі у поле обзора нашых фольклористув и етнографув.

Дводушник — челяднык, котрый має два сердця: єдно людськоє, а друге — нечистоє.
Є дакулько видув дводушникув:
1. Вовкун
2. Ночник
3. Упырь
4. Чернокнижник
5. Босорканя вадь босоркун

21. новембра 2019 |

Демонолōґія: Водяникы

Русинська демонолōгія дуже багата на усякі переказы и вірованя простых русинӯв. Ничиста села постає для чиляди у образі фрасӯв, ночникӯв, упырӯв, бісӯв, блудӯв, чорнокнижникӯв, утопленикӯв, пувішиникӯв, водяникӯв и другых истот. По свōуму, ділю демонолōгію на два рōзділы: нечиста сила и єї містичні истоты тай босоркані, ворожкы и инше котроє ниє нечистōв силōв, айбо дуже из нив звьязано.

Саму велику робōту про демонолōгії Подкарпатя зробили Потушняк, Чōрі и Петрōвці, кутрі описовали як містичных истот у вірованях чиляди, так и босоркань и виды вōрōжінь тай инше. Также ни годен им ни спомнити Юрія Шиповича, котрый также написав дуже красні очеркы по демонолōгії.

Я пиричитовав ōты вшиткі очеркы и май ня чудуе, як ōто наші люди, кутрі давно были такі побōжні, так страшенно боали ся всякōї нечистоты. Тот страх, заставляв людий робити всякі обряды из сяченōв вōдōв, свічками, травами и так дальше про захист себе, файты си, хыжі и вшиткого опшаря. Но исе ōтдільна тема. У сьому очерку хōчу написати про водяникӯв у вірованнях русинӯв мого села Березникы.

У народных вірованнях, водяникы ōто вōдні містичнї истоты, кутрі май часто любили силити ся пиля водяных млинӯв, пӯд мостами, у ріках и озер. У динь ōни, ги и остальна ничистота спали, айбо кōй приходили годины, та яли вылізати из воды та ходити по мостах, пиля рік, озер, дуже часто пиля млинӯв, де чикали на свōю жертву.